Twee woningen op minder dan 5 km van elkaar, een goed dak op een van beide en zin om “de zon te delen”. Klinkt simpel. In Spanje bestaan er twee volstrekt verschillende wegen en mensen gooien ze in één zin door elkaar: collectief zelfverbruik via het net (echte verdeling van kWh met de netbeheerder) en compensatie / virtuele batterij van de energieleverancier (een saldo in euro's op de factuur). Verwart u het een met het ander, dan tekent u een contract in de overtuiging dat u “stroom naar de buren stuurt”, terwijl u in werkelijkheid alleen goedkope overschotten aan het net verkoopt en met uw leverancier portemonneetje speelt.
Dit artikel legt uit, zonder verkooppraat, hoe een fotovoltaïsche (PV) installatie met gedeeld verbruik tussen twee woningen werkt, wie de verdeelcoëfficiënten kiest (spoiler: u), welk papierwerk er met i-DE / Iberdrola bij komt kijken, hoe een fysieke thuisbatterij uitpakt voor wie het dak “uitleent”, en wanneer het rendabel is tegenover de virtuele batterij.
| Collectief zelfverbruik ≤5 km | Virtuele batterij / commerciële compensatie | |
|---|---|---|
| Wat er beweegt | kWh per uur (β-coëfficiënten + CAU) | Euro's / saldo op de factuur |
| Wie de verdeling bepaalt | De klanten (ondertekende verdelingsovereenkomst) | De energieleverancier (voorwaarden van het product) |
| Wie de afrekening toepast | De netbeheerder (bv. i-DE) | De energieleverancier |
| Afstand van 5 km | Telt wel degelijk (wettelijke nabijheid) | Is niet het criterium van het virtuele product |
1. Wat gedeeld zelfverbruik tussen twee woningen is (en niet is)
Het algemene kader is het Real Decreto 244/2019: bij collectief zelfverbruik wordt de netto opgewekte energie over de aangesloten verbruikers verdeeld met β-coëfficiënten. Daar is geen vereniging van 40 buren voor nodig: twee CUPS volstaan (dezelfde eigenaar of twee gezinnen).
Als de woningen geen gemeenschappelijke verdeelkast delen, is de gebruikelijke weg het collectieve zelfverbruik via het net. De opwek wordt gemeten; elk uur krijgt elk CUPS zijn deel volgens de overeenkomst; wat er van dat deel niet wordt verbruikt, kan individueel overschot zijn en, als u dat activeert, in de vereenvoudigde compensatie op zijn eigen factuur terechtkomen.
Het is niet een privékabel van A naar B, en evenmin dat “Iberdrola beslist wie hoeveel krijgt”. Het openbare net zit ertussen; de boekhouding doet de netbeheerder, met de percentages die u hebt doorgegeven.
Casus 1 · Twee CUPS, één dak
Ouders in Elche + zoon op 3 km (dezelfde achternaam, twee facturen)
Goed dak bij de ouders thuis (A). De zoon (B) heeft een dakappartement zonder bruikbaar dak. Ze kiezen voor collectief zelfverbruik via het net, β 65% A / 35% B, omdat A een warmtepomp heeft en B tussen 10 en 14 uur thuiswerkt. Die 65/35 verzint i-DE niet, en de energieleverancier evenmin: zíj kiezen die, zij ondertekenen die en sturen die mee in het coëfficiëntenbestand. Zet B volgend jaar een lucht-waterwarmtepomp neer, dan kunnen ze naar 50/50 — opnieuw beslissen zij dat; de netbeheerder past de nieuwe overeenkomst pas toe als het papierwerk klopt.
De afstand: van 500 m / 2 km naar 5 km
De straal voor een “nabije installatie via het net” is stap voor stap opgerekt. Het Real Decreto-ley 7/2026 heeft die uitdrukkelijk verruimd tot 5 km voor installaties tot 5 MW op daken, industriegrond of kunstmatige structuren waarvan het hoofddoel niet het opwekken van elektriciteit is. Zit u op 40 km (vakantiehuis aan de kust), dan valt u niet onder het gereguleerde collectief: daar gaat het gesprek over een virtuele batterij voor meerdere aansluitingen, niet over β en CAU.
| Situatie | Collectief via het net? | Virtuele batterij voor meerdere CUPS? |
|---|---|---|
| Twee woningen op 1,2 km, dak op één ervan | Ja (als aan de geldende nabijheidseis is voldaan) | Optioneel voor het restoverschot |
| Twee woningen op 4,5 km (het geval van 5 km is van toepassing) | Ja, met juridische toetsing van het geval | Optioneel |
| Woning + tweede verblijf op 80 km | Nee, vanwege de afstand | Ja, als het product van de leverancier het toelaat |
| Zelfde gebouw, gemeenschappelijk binnennet | Andere categorie (binnennet), niet het onderwerp van dit artikel | Staat daar los van |
2. β-coëfficiënten: de klant kiest ze (niet Iberdrola, niet i-DE, en de installateur niet “bij decreet”)
Wie mag getallen voorstellen? De installateur of de beheerder van het zelfverbruik mag een verdeling aanbevelen op basis van de verbruikscurven. Maar de beslissing en de handtekening zijn van u. Zet de installateur er 90/10 in “omdat dat goed uitkomt voor wie de werken betaalt” en tekent u zonder te kijken, dan ligt het probleem niet bij i-DE: dan ligt het bij u.
| Partij | Kiest de β? | Wat doet die in werkelijkheid? |
|---|---|---|
| Klanten (houders van de CUPS) | JA — zij beslissen en tekenen | Verdelingsovereenkomst, % of uurprofiel, toekomstige wijzigingen |
| Installateur / beheerder van het zelfverbruik | Nee (adviseert alleen en bereidt de papieren voor) | Simuleert verbruik, stelt de overeenkomst op, maakt het .txt-bestand, duwt het dossier vooruit |
| i-DE (of een andere netbeheerder) | Nee | Valideert het formaat, past β toe op de metingen, activeert het collectief |
| Iberdrola of een andere energieleverancier | Nee (bij de gereguleerde verdeling) | Past het contract aan, compensatie of virtuele batterij van overschotten |
Rekenvoorbeeld (een zonnig uur)
Gemeten opwek: 10 kWh in dat uur. U hebt βA=0,70 en βB=0,30 gekozen:
| Woning A (70%) | Woning B (30%) | |
|---|---|---|
| Toegewezen opwek | 7 kWh | 3 kWh |
| Verbruik in dat uur | 5 kWh | 4 kWh |
| Zelfverbruik uit het eigen deel | 5 kWh | 3 kWh |
| Overschot uit het eigen deel | 2 kWh (van A, niet van B) | 0 |
| Aankoop van het net | 0 | 1 kWh |
Had u 50/50 gekozen, dan verandert de hele tabel. Dezelfde installatie, dezelfde zon, een andere overeenkomst = een ander resultaat op de factuur. Daarom is de verdeling een beslissing van de klant en geen technisch detail van niks.
Casus 2 · De verdeling schrijft u zelf
“Gaat Iberdrola mij 50/50 opleggen?”
Nee. Iberdrola (energieleverancier) is niet eens degene die de kWh van het collectief verdeelt. i-DE verdeelt volgens het bestand dat uit uw overeenkomst is voortgekomen. Stond er 80/20 in omdat A 80% van de installatie betaalde, dan laat de factuur 80/20 zien — ook al zegt een verkoper van de energieleverancier u aan de telefoon dat “het normaal is om samsam te doen”. Normaal is wat u hebt getekend.
De coëfficiënten kunnen zijn:
- Vast: hetzelfde % het hele jaar door (eenvoudig, ideaal voor twee woningen).
- Variabel per uur: een ander profiel voor elk uur van het jaar (jaarbestand, Orden TED/1247/2021). Fijner afgestemd, meer onderhoud zodra de gewoonten veranderen.
β wijzigen is geen appje naar de energieleverancier: het is een nieuwe overeenkomst, getekend door wie daarvoor bevoegd is, + een nieuw bestand + activering binnen het venster dat de regelgeving vastlegt (meestal aan het begin van de maand, afhankelijk van wanneer de volledige documentatie binnenkomt).
Casus 3 · Drie mogelijke verdelingen (dezelfde installatie)
Hoe de klant de zaak vormgeeft
| Criterium dat u kiest | Voorbeeld β A / B | Zinvol wanneer… |
|---|---|---|
| Wie de werken betaalde | 80% / 20% | A financierde bijna alles; B “sluit alleen aan” |
| Werkelijk gemeten verbruik | 55% / 45% | U wilt het zelfverbruik van allebei maximaliseren |
| Samsam, per familieafspraak | 50% / 50% | Dezelfde financiële inspanning en vergelijkbaar verbruik |
Geen van die drie rijen is “de wettelijke”. Alle drie zijn wettig zolang ze samen 100% zijn en ondertekend. De wettelijke is die van u.
3. Noodzakelijk papierwerk (realistische checklist)
| # | Stap | Wie zet het in gang? | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| 1 | Onderhandse overeenkomst: wie betaalt, onderhoudt, verzekert, en wat er gebeurt als het huis wordt verkocht | Klanten (+ advocaat indien nodig) | De netbeheerder komt er niet aan te pas |
| 2 | Keuze van de β-coëfficiënten en ondertekening van de verdelingsovereenkomst | Klanten | De kern van het collectief |
| 3 | Project / technisch dossier + installatie volgens REBT (Spaans laagspanningsreglement) | Erkend installateur | Beveiligingen, eendraadschema, anti-eilandbedrijf |
| 4 | CAU (code voor zelfverbruik) | Installateur / beheerder + netbeheerder | Identificeert de “club” van de verdeling |
| 5 | Toegang en aansluiting indien niet vrijgesteld; dossier van het collectief | Installateur ↔ netbeheerder | Ook als toegang en aansluiting vrijgesteld zijn, opent het collectief meestal een verdelingsdossier |
| 6 | Legalisatie bij de autonome regio (CIE-installatiecertificaat, registratie) | Installateur | Zonder akkoord van Industrie is er geen echte inbedrijfstelling |
| 7 | Coëfficiëntenbestand CAU_AAAA.txt | Beheerder / installateur op basis van wat u hebt getekend | Formaat volgens de orden TED |
| 8 | Melding aan de netbeheerder + aanpassing van het contract van elk CUPS | Beheerder / energieleveranciers | Elke woning past haar eigen ATR-contract (nettoegang) aan |
| 9 | Compensatie of virtuele batterij voor het restoverschot | Elke klant bij zijn eigen leverancier | Optioneel; vervangt de β niet |
Realistische doorlooptijden (niet die van de PowerPoint)
| Fase | Orde van grootte |
|---|---|
| Fysieke werken bij een vrijstaande woning | Dagen of enkele weken |
| Legalisatie + activering van het collectief in i-DE-gebied | Vaak 2–6 maanden heen en weer |
| β wijzigen halverwege de rit | Nieuwe overeenkomst + bestand + activeringsvenster (niet “voor morgen”) |
Casus 4 · De klassieke blokkade
Alles ligt op het dak, nul op de factuur van B
De installatie produceert. A ziet wat zelfverbruik. B betaalt alsof het collectief niet bestaat. Gebruikelijke oorzaak: de overeenkomst is niet goed bij i-DE aangekomen, in het .txt-bestand stond een verkeerd CUPS, of de autonome regio heeft nog niets doorgegeven. Dat lost u niet op door het callcenter van “Iberdrola stroom” te bellen als het knelpunt bij de netbeheerder of bij Industrie ligt. U lost het op door het dossier van het collectief af te ronden.
4. Papierwerk met Iberdrola: houd leverancier en netbeheerder uit elkaar
| i-DE (netbeheerder) | Iberdrola of een andere energieleverancier | |
|---|---|---|
| Rol in het collectief | Meting, CAU, dossier, de door u ingestuurde β toepassen, datum van inbedrijfstelling | Het contract van elk CUPS aanpassen, factureren, compensatie / virtuele batterij |
| Kiest die de coëfficiënten? | Nee | Nee |
| Klassieke blokkades | Fout .txt-bestand, onvolledige handtekeningen, ontbrekende melding van de regio, verwarrende CUPS | De inbedrijfstelling is er nog niet doorgekomen; het collectief wordt verward met het overschottenproduct |
| Wie u moet aanspreken | Het dossier collectief zelfverbruik / het kanaal voor installateur en beheerder | Pas als i-DE het al geactiveerd heeft |
| Niveau van papierwerk | Wat het inhoudt |
|---|---|
| Individueel ≤15 kW op verkaveld terrein | Beperkt (maar ook geen plug & play) |
| Collectief met 2 woningen | Meer gesprekspartners (2 houders × leverancier + netbeheerder + regio + installateur) |
| Collectief + batterij + wijzigingen van β | Een doorlopend administratief miniproject |
Praktische tip: het is niet verplicht dat beide woningen dezelfde energieleverancier hebben, maar meteen alles bij één leverancier onderbrengen scheelt een hoop circus. En onthoud: de verdeling van de kWh past i-DE toe met uw coëfficiënten, niet de chat in de app van de energieleverancier.
5. Collectief zelfverbruik ≤5 km versus gedeelde virtuele batterij
| Gereguleerd collectief (via het net, ≤5 km) | Virtuele batterij / commerciële compensatie | |
|---|---|---|
| Voorwerp | kWh per uur naar elk CUPS | Saldo in € voor gewaardeerde overschotten |
| Wie de “verdeling” vastlegt | De klanten (β) | De energieleverancier (T&C van het product) |
| Sleuteldocument | Verdelingsovereenkomst + CAU + .txt | Contract / aanmelding van de virtuele dienst |
| Afstand | Wettelijke nabijheidseis | Wat het product toelaat (vaak meerdere CUPS op dezelfde NIF zonder straal van 5 km) |
| Waarde van de “extra” kWh | Vermijdt eerst aankoop van het net (duur om te vermijden); de rest wordt goedkoop gecompenseerd | Enkele centen → portemonnee; soms met plafonds of vervaldatum |
| Marketingrisico | Laag zolang het over β en CAU gaat | Hoog: het wordt verkocht als “u deelt energie” terwijl u korting deelt |
| Vervangt het het andere? | — | Nee. Het kan het overschot van het collectief aanvullen, niet de β vervangen |
Casus 5 · Zelfde gezin, twee producten
Collectief voor het appartement ernaast; virtueel voor het huis aan de kust
A en B op 2 km → collectief met β 60/40, door henzelf gekozen. A heeft ook een huis op 200 km → dat CUPS valt niet onder de CAU van het collectief; hooguit voeden de overschotten van A (ná de verdeling) een virtuele batterij van de leverancier die de factuur van dat huis verlaagt. Twee mechanismen, twee logica's, twee contracten. Ze in één zin door elkaar halen is als een hypotheek en de spaarkaart van de supermarkt door elkaar halen.
6. Hoe een fysieke thuisbatterij uitpakt voor de woning die het dak “uitleent”
| Configuratie | Wat er met de middagzon gebeurt | Wie wint er het meest |
|---|---|---|
| Batterij bij A (het huis met het dak) | PV → verbruik van A → batterij van A → alleen de rest wordt verdeelbare netto opwek | A (tenzij u meting en overeenkomst opnieuw ontwerpt) |
| Batterij bij B | B laadt alleen met zijn β-deel + het net; hij zuigt de batterij van A niet leeg | B, maar alleen als zijn β en zijn verbruikscurve het toelaten |
| Opslag binnen de collectieve perimeter | Ontlading verdeeld volgens β (als de meting goed is opgezet) | Afhankelijk van de overeenkomst — vraagt serieus ingenieurswerk |
| Zonder fysieke batterij + virtueel bij de leverancier | Meer injectie; de virtuele portemonnee verplaatst geen elektronen in real time naar B | Hangt af van de prijs van het overschot (meestal mager) |
Casus 6 · De “egoïstische” batterij
A plaatst 15 kWh batterij en laat B met de kruimels zitten
U tekende β 50/50 in de overtuiging dat “samsam eerlijk is”. Maar A laadde de hele ochtend de batterij. De netto energie die de verdeling bereikt, stort in. B ziet 50% van bijna niets. De 50/50 op papier is niet geschonden; het flesje was al leeg vóór het uitschenken. Oplossing: de β simuleren mét batterij, de capaciteit verlagen, of de β van B verhogen als de morele afspraak was om bruikbare zon te delen — opnieuw een beslissing van de klanten, niet van de energieleverancier.
7. Is het rendabel? Tabellen met ordes van grootte
| Soort kWh | Indicatieve waarde (2026) | Toelichting |
|---|---|---|
| Zelfverbruikt (u vermijdt aankoop van het net) | Orde van € 0,15–0,30/kWh | Het goud van het systeem |
| Overschot naar compensatie / virtueel | Vaak enkele centen | Het afval van het systeem (nuttig, geen wonder) |
| Scenario | Loont het collectief met 2 woningen meestal? |
|---|---|
| Uitstekend dak bij A, onmogelijk dak bij B, <5 km, dagverbruik in allebei | Ja |
| Dezelfde eigenaar, twee CUPS, β weloverwogen gekozen | Ja (het schoonste geval) |
| B de hele dag leeg (tweede verblijf zonder verbruikers) | Twijfelachtig — te veel goedkope kWh |
| A met een enorme batterij en de β van B “voor de sier” | Nee voor B; A houdt de hele taart |
| Men verkoopt u virtueel, vermomd als collectief op 5 km | Lees het contract na — het kan alleen een portemonnee zijn |
| Niemand duwt het dossier bij i-DE vooruit | Nee — maandenlang slapende investering |
Casus 7 · Excel tegenover het echte leven
“Nul op de factuur in allebei de huizen”
Een folderbelofte. De werkelijkheid: met goed gekozen β en zonder egoïstische batterij kunt u allebei de facturen flink verlagen; “nul” in allebei tegelijk lukt bijna nooit zonder daggewoonten, een herzien gecontracteerd vermogen en een jaar aan data. Wie u dat garandeert zonder uw uurcurven te hebben gezien, verkoopt illusie, geen ingenieurswerk.
8. Stap voor stap (als u de twee woningen echt in de verdeling wilt)
| Stap | Actie | Wie beslist |
|---|---|---|
| 1 | Uurcurven van A en B (niet alleen “ik betaal € 100 per maand”) | Klanten + installateur |
| 2 | De afstand en het geldende nabijheidsgeval controleren | Installateur / technicus |
| 3 | β kiezen (eenvoudig en vast, bv. 60/40) met simulaties met en zonder batterij bij A | Klanten |
| 4 | Onderhands contract: geld, onderhoud, verkoop van het huis | Klanten |
| 5 | Werken + legalisatie met één technisch aanspreekpunt | Installateur |
| 6 | Overeenkomst + bestand naar de netbeheerder, tot u zelfverbruik ziet op allebei de facturen | Beheerder / installateur (met uw handtekening) |
| 7 | Pas dan: compensatie of virtueel voor het restant | Elke klant bij zijn eigen leverancier |
9. Veelgestelde vragen
| Vraag | Kort antwoord |
|---|---|
| Wie kiest de coëfficiënten? | De klanten / houders van de CUPS, in de verdelingsovereenkomst. |
| Kunnen Iberdrola of i-DE ze opleggen? | Nee. Zij passen ze toe; zij beslissen er niet over. |
| Twee woningen van dezelfde eigenaar? | Ja; een van de schoonste gevallen. |
| Is dezelfde energieleverancier verplicht? | Niet voor de gereguleerde verdeling; in de praktijk wel aan te raden. |
| Vervangt de virtuele batterij het collectief van 5 km? | Nee. Het is een ander product (portemonnee voor overschotten). |
| En als B er volgend jaar uit stapt? | Nieuwe overeenkomst en nieuwe β; het gaat niet vanzelf uit zonder papierwerk. |
| Is 50/50 het wettelijke? | Wettig is wat u tekent, zolang het samen 100% is. 50/50 is maar één optie. |
Conclusie
Een fotovoltaïsche installatie delen tussen twee woningen op minder dan 5 km kan echt en kan bijzonder interessant zijn. Het hart van het systeem is niet de slogan “zonnegemeenschap” van de energieleverancier: het is de verdeling per uur van kWh door de netbeheerder, volgens coëfficiënten die u zelf kiest en ondertekent. Een fysieke batterij in het huis van de opwekker geeft dat huis voorrang, tenzij het ontwerp iets anders zegt. De virtuele batterij is een portemonnee voor overschotten: nuttig, bijkomstig, en makkelijk te verwarren met het collectief.
Bij A Todo Sol simuleren we curven, stellen we u β-opties voor — en ú beslist — en duwen we het papierwerk bij de netbeheerder vooruit tot allebei de facturen de waarheid vertellen. Hebt u twee CUPS op minder dan 5 km en een dak dat overblijft, laten we dan praten met cijfers, niet met beloften.
Referentiekader: RD 244/2019 (zelfverbruik en verdeling volgens overeenkomst van de aangesloten verbruikers), Orden TED/1247/2021 (uurcoëfficiënten), IDAE-gidsen over collectief zelfverbruik, procedures van i-DE, uitbreiding van de nabijheid op grond van RDL 7/2026. De regelgeving en de commerciële producten veranderen: controleer de stand van zaken op de datum van uw inbedrijfstelling. Informatief artikel; het vervangt geen technisch project en evenmin juridisch advies over het concrete geval.